Handleiding View DICOM
Deze handleiding beschrijft alle functies van de viewer, in de volgorde waarin u ze meestal nodig hebt. De namen van de knoppen staan er precies zo in als ze in de viewer verschijnen.
1. Bestanden openen
Klik in de bovenbalk op Bestanden openen…, of sleep bestanden vanuit een map naar een willekeurige plek in het venster. U kunt één bestand openen of meerdere tegelijk.
- DICOM – ongecomprimeerde bestanden, RLE Lossless en JPEG Baseline/Extended, in grijswaarden en kleur, losse beelden, series en multiframe-bestanden. Ook bestanden zonder de extensie .dcm worden herkend.
- Gewone afbeeldingen – JPEG, PNG, WebP, GIF, BMP, TIFF (ook 16-bits en met meerdere pagina’s) en PGM/PPM.
- NIfTI-volumes – .nii en .nii.gz; elke coupe wordt één beeld.
De geopende bestanden staan in het paneel Bestanden / coupes aan de linkerkant. Klik op een bestandsnaam om dat bestand te tonen. Met Alles wissen verwijdert u alles wat geladen is. Kan een bestand niet worden weergegeven, dan meldt de viewer waarom – DICOM-bestanden die met JPEG 2000 of JPEG Lossless zijn gecomprimeerd, worden bijvoorbeeld nog niet ondersteund.
2. Zoomen, verplaatsen en door beelden bladeren
- Zoomen – draai het muiswiel boven het beeld of gebruik de knoppen − en +. Daartussen staat de huidige zoomfactor.
- Verplaatsen – houd de linkermuisknop ingedrukt en sleep het beeld.
- Weergave herstellen – past het beeld weer in het venster in. Dubbelklikken op het beeld doet hetzelfde.
- 1:1 – toont het beeld op ware pixelgrootte.
- Series en multiframe-bestanden – gebruik de schuifregelaar onder het beeld of de pijltoetsen links en rechts om door coupes of frames te bladeren.
⧉ Vergelijken toont een ander geopend beeld naast het huidige. Zoomen en verschuiven werken op beide beelden tegelijk, en ⇄ Omwisselen verwisselt ze.
Klik op het andere beeld om ermee te werken – het actieve beeld heeft een gekleurde rand en beide blijven op hun plaats. Slepen en het muiswiel boven het andere beeld verplaatsen het; met Zoom en verschuiven koppelen uit houdt elk beeld zijn eigen zoom en positie. Elk bestand houdt zijn eigen helderheid en contrast. ▦ Overzicht (toets O) toont alle geopende beelden als grote voorbeelden: een klik opent er een, ★ markeert de beste (ook zichtbaar in de bestandslijst en opgeslagen met de metingen), ⧉ vergelijkt een beeld met het huidige.
3. Helderheid, contrast en kleuren
Röntgenbeelden bevatten veel meer tinten dan een scherm tegelijk kan weergeven. Met de twee schuifregelaars kiest u welk deel van dat bereik u ziet.
- Helderheid (C) – het midden van het weergegeven bereik (venstercentrum).
- Contrast (W) – de breedte van het weergegeven bereik (vensterbreedte). Een smal venster geeft een hoog contrast.
- Auto – stelt beide waarden in op basis van het werkelijke waardenbereik in het beeld.
- Standaard – keert terug naar de waarden die in het bestand zijn opgeslagen.
- Omkeren – wisselt tussen een negatief en een positief beeld.
- Kleuren – toont het beeld in valse kleuren: Grijstinten, Gloeiend metaal, Regenboog of Bot (blauwachtig). Kleuren kunnen kleine dichtheidsverschillen beter zichtbaar maken.
De schuifregelaars werken bij beelden in grijswaarden. Bij DICOM-bestanden die als JPEG zijn opgeslagen, zijn ze uitgeschakeld, omdat de browser het beeld dan zelf decodeert.
Venstervoorinstelling biedt bot, weke delen en longen: bij CT de gebruikelijke waarden in Hounsfield-eenheden, bij röntgenbeelden een deel van het eigen bereik van het beeld.
4. Spiegelen, draaien en rechtzetten
- ↔ Spiegelen – spiegelt het beeld van links naar rechts.
- ↕ Omkeren – keert het beeld om van boven naar onder.
- ⟳ 90° draaien – draait het beeld een kwartslag; klik nogmaals voor 180° en 270°.
- ∡ exacte hoek – de knop met de hoekwaarde opent een klein paneel waarin u de draaiing in graden instelt. Met Rechtzetten met twee punten klikt u twee punten aan van een lijn die horizontaal hoort te zijn, waarna de viewer het beeld voor u draait. Terug naar 0° maakt de draaiing ongedaan.
De oriëntatie wordt voor elk geopend bestand afzonderlijk onthouden. Let op: als u de oriëntatie wijzigt, worden de metingen, de notities en de bijsnijding van dat beeld verwijderd, omdat hun posities dan niet meer kloppen. Stel dus eerst de oriëntatie in en meet daarna.
5. Meten: afstand, hoek, cirkel, ellips, punt
Kies een hulpmiddel in de werkbalk en volg de aanwijzing die boven het beeld verschijnt. Met Esc annuleert u een meting die bezig is.
- 📏 Afstand – klik op de twee uiteinden. De lengte wordt getoond.
- ∠ Hoek – drie klikken: het uiteinde van het eerste been, het hoekpunt en het uiteinde van het tweede been.
- ○ Cirkel – klik op het middelpunt en klik daarna nogmaals om de straal vast te leggen. U krijgt de straal, diameter, omtrek en oppervlakte.
- ⬭ Ellips – klik op twee tegenoverliggende hoeken van het kader rond de ellips. U krijgt de halve assen, omtrek en oppervlakte.
- • Punt – plaatst een genummerd punt en toont de positie ervan.
Elke meting staat in het paneel Metingen aan de linkerkant. Klik op een rij om de meting te selecteren; met Verwijderen of de toets Delete verwijdert u haar, en met Alles verwijderen verwijdert u ze allemaal.
Lengtes worden in millimeters weergegeven wanneer het bestand de fysieke grootte van een pixel vermeldt (Pixel Spacing bij DICOM, voxelgrootte bij NIfTI). Anders – meestal bij JPG- of PNG-afbeeldingen – zijn ze in pixels en meldt de viewer dat. Bedenk dat een röntgenfoto een projectie is: afmetingen op het beeld zijn iets vergroot ten opzichte van het werkelijke object.
Meer hulpmiddelen in de werkbalk:
- ∢ Hoek tussen lijnen – twee losse lijnen, vier klikken. Toont de hoek ertussen (0–90°), bijvoorbeeld de Cobb-hoek.
- ➗ Verhouding – twee afstanden A en B. Toont beide en hun verhouding A/B.
- ⬠ Oppervlak – omtrek een willekeurig gebied en rond af door op het eerste punt te klikken, te dubbelklikken of met Enter. Toont oppervlak en omtrek.
- ⊥ Afstand tot lijn – een referentielijn en een punt. Toont de loodrechte afstand en tekent een parallel door het punt.
- ⚖ Kalibreren – teken een lijnstuk langs een voorwerp van bekende grootte (kalibratiekogel, liniaal) en voer de werkelijke lengte in. Alle lengtes zijn dan in millimeters – handig voor JPG- of PNG-beelden en bestanden zonder pixelgrootte.
Bij een cirkel, ellips of oppervlak toont het paneel ook het gemiddelde, het bereik en de standaardafwijking van de pixelwaarden erbinnen (in Hounsfield-eenheden bij CT). Markeer twee metingen van hetzelfde soort met ⇄ om hun verschil te zien, ook in %. De knop 📈 bij een afstand toont het profiel van de pixelwaarden erlangs. De waarde van de pixel onder de aanwijzer staat linksonder in het beeld en een vergrootglas helpt punten precies te plaatsen; beide zijn uit te zetten in Instellingen.
◯ Cirkel door 3 punten tekent een cirkel door drie punten van een omtrek. ✛ As neemt twee punten van een symmetrisch paar, tekent de lijn erdoor over het hele beeld met de loodlijn door het midden en toont de kanteling. Een geselecteerde meting kan een naam krijgen, die in het beeld, de PDF en de CSV verschijnt. Wordt een meting van hetzelfde soort herhaald, dan toont het paneel het aantal, het gemiddelde en de standaardafwijking. Met Punten vastklikken aan de dichtstbijzijnde rand (in Instellingen) springt een punt op een omtrek naar de dichtstbijzijnde duidelijke rand; het vergrootglas markeert de plek met een cyaan ring. Het paneel Vergrootglas links zet het vergrootglas aan of uit en stelt de vergroting in; Shift + muiswiel verandert die tijdens het meten.
↶ Ongedaan maken en ↷ Opnieuw in de werkbalk (of Ctrl+Z en Ctrl+Y) maken wijzigingen aan metingen, notities, oriëntatie en uitsnede ongedaan en voeren ze opnieuw uit – ook een draaiing die uw metingen heeft gewist. Opnieuw uitvoeren kan tot u iets nieuws wijzigt.
6. Labels, kleuren en lijndikte
- Een label verplaatsen – de waarde die naast een meting staat, kunt u naar een andere plek slepen als ze iets belangrijks bedekt. Een dunne lijn houdt het label met de bijbehorende meting verbonden.
- Labels in het beeld tonen – vink dit vakje in het zijpaneel (of in de instellingen) uit om alle labels in het beeld te verbergen. De waarden blijven in de lijst links staan.
- Kleur en Dikte – selecteer een meting in de lijst en wijzig de kleur en de lijndikte. Nieuwe metingen krijgen de stijl die u het laatst hebt gekozen. De Norberg-hoek heeft een eigen kleur en dikte in zijn eigen paneel.
7. Norberg-hoek
De Norberg-hoek wordt in de veterinaire radiologie gebruikt om te beschrijven hoe goed de femurkop in de heupkom ligt. Start met 📐 Norberg-hoek en volg de zes stappen die boven het beeld verschijnen:
- Klik op de rand van de eerste femurkop.
- Beweeg de muis en klik om het middelpunt te plaatsen – de cirkel moet de omtrek van de kop volgen.
- Klik op de rand van de tweede femurkop.
- Klik om het middelpunt ervan te plaatsen.
- Klik op de craniolaterale (buitenste bovenste) rand van het acetabulum aan de eerste zijde.
- Klik op dezelfde rand aan de andere zijde.
De hoek van elke heup verschijnt in het paneel Norberg-hoek en in het beeld. Daarna kunt u elke cirkel bij het middelpunt vastpakken om hem te verplaatsen of bij de rand om de grootte te wijzigen, en kunt u de punten op de acetabulumrand verschuiven; de hoeken worden meteen opnieuw berekend. Met Ongedaan maken en Opnieuw gaat u een stap terug of vooruit, met Nieuwe meting begint u opnieuw. Tijdens het meten kunt u gewoon blijven zoomen en het beeld verplaatsen.
Het resultaat is indicatief. De officiële beoordeling van heupdysplasie gebeurt altijd door een daartoe bevoegde dierenarts of beoordelingscommissie.
Onder elke hoek toont het paneel ook de Overdekking van de femurkop – het deel van de breedte van de femurkop dat mediaal van het geplaatste randpunt ligt – en het verschil tussen links en rechts.
🩻 Beoordeling in de werkbalk opent een paneel met begeleide metingen. Elke meting leidt u stap voor stap via de regel boven het beeld; het resultaat verschijnt in het paneel Metingen, de PDF en de CSV, en de punten zijn daarna te verslepen. De stappen worden ook voorgelezen in de taal van de site (🔊 in de instructieregel of de Instellingen zetten het uit); het apparaat heeft een stem in die taal nodig. In Instellingen kiest u de voorleessnelheid en de stem; ▶ speelt een proef af.
📋 Screeningsformulieren – HD, ED, schouder-OCD, patellaluxatie, spondylose, LTV en CAACV (afwijkingen van de staartwervels). U vult de uitslagen in; ze blijven bij de afbeelding en gaan in de PDF en de CSV.
- Heupen – Distractie-index (PennHIP), Overdekking van de femurkop (DAR), CE-hoek (Wiberg).
- Ellebogen en knieën – Tibiaplateauhoek (TPA), Positie van de knieschijf (Insall-Salvati), aLDFA (distale femur), mMPTA (proximale tibia).
- Meer begeleide metingen: Acetabulaire index (Hilgenreiner), Collodiafysaire hoek (inclinatie), Hoek van het ligamentum patellae (PTA, TTA), Mechanische as (HKA-hoek), Vena cava caudalis / aorta (CVC/Ao), Longslagader / -ader (A/V), Wigvorming wervel (Ha/Hp), Verhouding kanaal / lichaam (Torg-Pavlov), Hoef-kootas, Palmaire hoek van het hoefbeen.
- Het zoekveld bovenaan het paneel vindt metingen en protocollen op elk woord uit hun naam of beschrijving.
- Thorax en hart – Vertebral Heart Score (VHS), Grootte van het linker atrium (VLAS), Tracheaverhouding (TD/TI), Cardiothoracale ratio. VHS en VLAS worden in wervels gegeven: u markeert T4 en T8 en de lengtes worden langs de wervelkolom uitgezet.
- Wervelkolom en hoeven – Cobb-hoek (wervelkolom), Hoef: rotatie, founder distance, zooldikte.
- Protocollen – een reeks metingen in één keer; elk resultaat krijgt de naam van zijn stap.
De formulieren vult u zelf in – de app leidt geen graad af. In het PDF-venster beperkt Rapportsjabloon het rapport tot één gebied.
8. Tekstnotities
Klik op 📝 Tekst toevoegen en klik daarna in het beeld op de plek waar de notitie moet komen. Typ de tekst en bevestig met Enter of Klaar. Een notitie kunt u naar een andere plek slepen, bewerken door erop te klikken of verwijderen met Verwijderen.
Met 📋 Uit metadata vult u de notitie met gegevens uit het DICOM-bestand – bijvoorbeeld de naam van het dier, het ras, de eigenaar of de onderzoeksdatum. U kiest zelf welke gegevens worden ingevoegd.
9. Bijsnijden, volledig scherm en afdrukken
- ✂ Bijsnijden – sleep een rechthoek over het deel dat u wilt behouden. De weergave, de afdruk en de export blijven daartoe beperkt. Met ✂ Bijsnijden opheffen ziet u weer het hele beeld.
- ⤢ Volledig scherm – verbergt alles behalve het beeld en de werkbalk. Met Esc keert u terug.
- 🖨 Afdrukken – drukt het beeld af zoals weergegeven, inclusief metingen en notities. In het afdrukvenster kunt u het ook als PDF opslaan.
10. Exporteren en delen
Met ⬇ Beeld exporteren slaat u op wat u ziet – het beeld met uw helderheidsinstellingen, metingen en notities.
- JPG – een klein bestand voor e-mail en web. De automatische instelling mikt op ongeveer 150 kB; u kunt de kwaliteit ook zelf kiezen.
- PNG – zonder kwaliteitsverlies, het beste als de afbeelding nog verder wordt bewerkt.
- WebP – kleiner dan JPG bij dezelfde kwaliteit.
- TIFF – zonder kwaliteitsverlies, voor drukwerk en publicaties.
- 📋 Kopiëren – zet de afbeelding op het klembord, zodat u haar in een e-mail of document kunt plakken.
- Strook met bestandsnaam en gemeten waarden toevoegen – voegt de strook onder de afbeelding toe of laat die weg.
📄 PDF-export maakt een tekstrapport met de patiëntgegevens en de gemeten waarden, zonder het beeld. 🔗 Delen kopieert de link naar de viewer – alleen de link, nooit uw beelden.
Voordat het rapport wordt gemaakt, kunt u in een klein venster Alle DICOM-metadata toevoegen kiezen – een tabel met alle tags van het bestand. Deze kan persoonsgegevens bevatten.
Het PDF-venster heeft ook velden voor uw eigen beoordeling (graad, bevindingen, beoordeeld door), die in het rapport worden afgedrukt – de app leidt zelf nooit een beoordeling af uit de metingen. Onder Opslaan / laden bewaart 💾 Metingen opslaan alles in een klein bestand op uw computer en haalt 📂 Metingen laden het later terug; het bestand wordt aan dezelfde beelden gekoppeld, ook als u het samen met de beelden opent. 📊 Exporteren naar CSV maakt een tabel met alle waarden voor Excel.
Afbeelding met metingen toevoegen in het PDF-venster voegt het beeld met uw metingen aan het rapport toe.
11. DICOM-metadata
Het paneel DICOM-metadata toont alle tags die in het bestand zijn opgeslagen: gegevens over de patiënt, het onderzoek, het apparaat en het beeld. Het is standaard verborgen, zodat persoonsgegevens niet per ongeluk op het scherm zichtbaar zijn; met tonen opent u het.
12. Instellingen
De knop ⚙ in de bovenbalk opent Instellingen. Uw keuzes worden in uw browser bewaard voor een volgend bezoek.
- Weergave – donkere of lichte modus.
- Werkbalk met alleen pictogrammen (zonder tekst) – een compacte werkbalk. De naam van een knop verschijnt wanneer u die aanwijst.
- Tekstgrootte – maakt alle tekst in de viewer groter – menu’s, panelen, knoppen en dialoogvensters.
- Pictogramgrootte – maakt de knoppen en pictogrammen van de werkbalk groter, tot tweemaal de normale grootte. Handig op aanraakschermen en beeldschermen met een hoge resolutie.
- Labels in het beeld tonen – toont of verbergt de waarden die in het beeld staan.
- Tips in het zijpaneel tonen – toont of verbergt het paneel met tips.
- 🧰 Werkbalk aanpassen… – kies welke knoppen van de werkbalk u ziet en in welke volgorde; sneltoetsen van verborgen knoppen blijven werken.
- Taal volgens browser – als uw browser een andere taal gebruikt dan de pagina, biedt de viewer aan om te wisselen (standaard), wisselt hij zelf op het hoofdadres of doet hij niets.
- 📲 Aan bureaublad toevoegen – installeert de viewer als app met een eigen pictogram. Na het eerste bezoek werkt hij ook zonder internetverbinding.
De taal wijzigt u met het menu in de bovenbalk. Het paneel Tip aan de linkerkant toont telkens één tip; als u op een tip klikt, start de functie die erin wordt beschreven.
13. Tablet, telefoon en toetsenbord
- Aanraking – sleep met één vinger om het beeld te verplaatsen, knijp met twee vingers om te zoomen en tik om punten te plaatsen.
- ← → – vorige en volgende coupe of frame.
- + − – in- en uitzoomen; 0 past het beeld in het venster in, 1 toont het op 100%.
- R – 90° met de klok mee draaien; Shift+R tegen de klok in.
- H – van links naar rechts spiegelen; V – van boven naar onder omkeren.
- I – omkeren (negatief/positief); F – volledig scherm.
- Esc – annuleert het actieve hulpmiddel, sluit een dialoogvenster of verlaat het volledige scherm.
- Delete – verwijdert de geselecteerde meting.
- Ctrl+Z / Ctrl+Y – laatste wijziging ongedaan maken / opnieuw uitvoeren.
- N D A C E P L T – Norberg-hoek, afstand, hoek, cirkel, ellips, punt, hoek tussen lijnen, tekstnotitie.
- Enter – bevestigt een tekstnotitie; Shift+Enter begint er een nieuwe regel in.
14. Professionele hulpmiddelen
- Filter – verscherpen, lokaal contrast (CLAHE) en gladmaken; alleen de weergave verandert, metingen en de statistiek van een gebied gebruiken de originele gegevens.
- Mijn voorinstellingen – sla de huidige helderheid en het contrast onder een naam op in de lijst met venstervoorinstellingen.
- ⚪ Kalibratiebol – drie klikken op de omtrek van een bol met bekende diameter stellen de schaal in, inclusief de vergroting.
- ✂ Osteotomie – omlijn het fragment, draai het om het draaipunt en verschuif het (handgrepen slepen of waarden typen); een op het plateau in het fragment gemeten TPA wordt opnieuw berekend.
- 🔩 Implantaatsjabloon – een algemene plaat, schroef, heupkom of zaagblad op ware grootte; de grootte is later te wijzigen in het paneel Metingen.
- Positionering: symmetrie van het bekken, Positionering: rotatie van de thorax – controle van de positionering: zijn de foramina obturata even breed, ligt het sternum boven de wervelkolom?
- 📈 Verloop – dezelfde meting op opnamen van één patiënt van verschillende data, als tabel en grafiek.
- 📚 Bibliotheek – bewaar geopende studies met hun metingen in deze browser en open ze opnieuw uit een lijst. De bibliotheek kan met een wachtwoord worden beveiligd: de studies worden dan versleuteld (AES-256), ze vergrendelt na inactiviteit en is ook te ontgrendelen met vingerafdruk, gezicht of Windows Hello. Een vergeten wachtwoord is niet te herstellen.
- 🏥 Kop van het verslag…, ✎ Zinnen bewerken… – naam, adres en logo van de kliniek en een vak voor de handtekening boven en onder het pdf-verslag; in het pdf-venster vullen zinnen met waarden als {vhs} of {norbergL} de bevindingen.
- 🩻 DICOM met metingen exporteren, 🕶 Geanonimiseerde DICOM, 📦 Pakket (.zip) – de afbeelding met metingen als nieuwe DICOM-afbeelding voor het PACS; een geanonimiseerde kopie van het originele bestand; alle geopende bestanden met metingen in één .zip die View DICOM opent zoals het was.
- 🧩 Afbeeldingen samenvoegen – twee afbeeldingen samengevoegd via een punt dat op beide zichtbaar is, bijv. een hele ledemaat.
- 🖥 Tweede venster, 🎓 Presentatie – de afbeelding op een tweede monitor; presentatie schermvullend met laseraanwijzer; 🎓 naast een meting start een quiz die een nieuwe meting ermee vergelijkt.
- ⌨ Sneltoetsen… – eigen toetsen voor de hulpmiddelen. Op een tablet maakt een korte tik met twee vingers het laatste punt of de laatste wijziging ongedaan; de zijknop van een pen ook.
15. Privacy
Alles gebeurt in uw browser. Bestanden worden niet naar een server geüpload en niet opgeslagen; zodra u de pagina sluit, zijn ze weg. Details vindt u in het privacybeleid.
View DICOM is een hulpmiddel en geen medisch hulpmiddel in de zin van de wet – zie de gebruiksvoorwaarden. Vragen zijn welkom via info@viewdicom.com.